۱۸ اوت ۲۰۲۶-انسولین ستون اصلی درمان بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ و برای کاهش سطح گلوکز خون ضروری است. با این حال، اگر دوز انسولین با نیازهای بدن متناسب نباشد، سطح گلوکز بیش از حد کاهش مییابد و منجر به «هیپوگلیسمی» میشود؛ عارضهای شایع و بالقوه خطرناک که میتواند قدرت تفکر را مختل کرده و علائمی از سرگیجه و گیجی تا کاهش هوشیاری ایجاد کند.
تحقیقات جدید دانشگاه ییل که در نشریه Diabetes منتشر شده است، راهبرد بالقوه جدیدی را برای حفاظت از مغز در برابر اثرات شناختیِ افت قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ شناسایی کرده است.
دکتر رایموند هرزوگ، دانشیار پزشکی (غدد و متابولیسم) و نویسنده ارشد این مطالعه، توضیح داد: «مغز بهشدت به گلوکز بهعنوان منبع اصلی سوخت خود متکی است. وقتی سطح گلوکز از حد معینی پایینتر میآید، نورونهای مغزی بهدرستی عمل نمیکنند. سادهترین پاسخ، کاهش دوز انسولین است، اما میدانیم که قند خون بالا در درازمدت باعث عوارض میشود. چالش اصلی، ایجاد تعادل بین کنترل بهینه قند خون و خطر هیپوگلیسمی است.»
کتونها در بستری متفاوت
دکتر هرزوگ و تیمش بررسی کردند که آیا کتونها- مولکولهایی که بدن میتواند از آنها بهعنوان منبع انرژی جایگزین استفاده کند - قادرند مغز را در برابر اثرات شناختیِ افت قند خون محافظت کنند یا خیر. تمرکز پژوهشگران بهطور خاص بر روی نوعی کتون به نام «بتا-هیدروکسیبوتیرات» بود.
دکتر هرزوگ، گفت: «وقتی بیماران دیابت نوع ۱نام کتون را میشنوند، زنگ خطر برایشان به صدا درمیآید. کتونها برای این بیماران اغلب یک هشدار محسوب میشوند، چرا که میتوانند نشاندهنده کتواسیدوز دیابتی(DKA) باشند؛ عارضهای تهدیدکننده حیات که در اثر کمبود شدید انسولین رخ میدهد. در نبود انسولین، بدن چربی را بهسرعت تجزیه کرده و کتونهایی تولید میکند که با تجمع در خون، آن را اسیدی میکنند.»
با این حال، تیم دکتر هرزوگ در یک شرایط متابولیک متفاوت، به نتایج مفیدی دست یافت. در این مطالعه، شرکتکنندگان همچنان تحت درمان با انسولین بودند، اما با استفاده از مکملهای غذایی، سطح کتونها بهآرامی افزایش یافت تا بهعنوان منبع سوخت اضافی برای مغز در مواقع افت گلوکز عمل کند.
حفظ حافظه در حین افت قند خون
این مطالعه نشان داد شرکتکنندگانی که مکملهای افزایشدهنده کتون دریافت کرده بودند، در زمان افت قند خون، در آزمونهای «حافظه کاری» عملکرد بهتری نسبت به افرادی داشتند که رژیم غذایی استاندارد داشتند. این موضوع نشان میدهد که افزایش دسترسی به کتون میتواند به حفظ عملکرد شناختی در شرایط کمبود گلوکز کمک کند.
پژوهشگران معتقدند این اثر ممکن است با نحوه سازگاری مغز با دورههای مکرر افت قند خون مرتبط باشد. مطالعات پیشین نشان دادهاند که هیپوگلیسمی مکرر، توانایی مغز را برای انتقال سوختهای جایگزین، از جمله کتونها، از سد خونی-مغزی افزایش میدهد. یافتهها حاکی از آن است که مکملهای غذایی میتوانند از این سازگاری بهره برده و در زمان کمبود گلوکز، منبع سوخت جایگزینی برای مغز فراهم کنند.
شکافی فراتر از فناوریهای دیابت
دکتر هرزوگ امیدوار است این یافتهها در نهایت لایه حفاظتی بیشتری برای بیمارانی که دچار افت قند خون مکرر میشوند، فراهم کند؛ بهویژه برای کسانی که به فناوریهای پایش مداوم گلوکز دسترسی ندارند.
او گفت: «حسگرهای مداوم قند خون و پمپهای مدرن انسولین، دفعات وقوع هیپوگلیسمی را بسیار کاهش دادهاند، اما همه به این فناوری دسترسی ندارند. در سطح جهانی، بسیاری از بیماران همچنان برای اندازهگیری قند خون خود به تستهای انگشتی، و برای کنترل بیماری خود به تزریق انسولین متکی هستند و بنابراین هیپوگلیسمی همچنان یک ریسک مهم محسوب میشود.»
دکتر هرزوگ همچنین بر ماهیت چندرشتهای این پژوهش تأکید کرد که با همکاری متخصصان غدد، علوم اعصاب و تصویربرداری مغز در مرکز تحقیقات رزونانس مغناطیسی ییل انجام شده است. او معتقد است این رویکرد میانرشتهای به پیشرفتهای آتی در تحقیقات دیابت کمک خواهد کرد.
او در پایان اظهار کرد: «هدف تمامی مطالعات ما این است که به افراد کمک کنیم بدون تجربه هیپوگلیسمی، به کنترل بهتری بر قند خون خود دست یابند. ما متعهد به یافتن روشی ایمن برای حفظ این تعادل هستیم.»
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-08-glucose-falls-ketone-supplements-brain.html